Ontwerp voor een kleine tuin maakt een groot verschil
De Prunus padus 'Nana' is een kleinere versie van de inheemse vogelkers en geschikt voor een kleine tuin
Hoewel het lijkt alsof er in een kleine tuin weinig ontwerpkeuzes te maken zijn, is het tegendeel waar. Juist in een beperkte ruimte telt elke vierkante meter, en is een doordacht ontwerp minstens zo belangrijk als in een grote tuin. Een goed ontwerp voor een kleine tuin maakt een groot verschil in beleving, sfeer en gebruik. Van daktuin tot patio of kleine stadstuin: van elke tuin is een biodiverse, groene oase te maken.
Van 24 m² tegels naar ecologische gezinstuin
Voor een klant in Gelderland maakte ik een ontwerp voor de achtertuin op het zuiden, 24 m² groot. De tuin lag op dat moment vol met tegels. Het was een plek waar het gezin niet graag was, terwijl ze juist van de natuur en het buitenleven houden. Er stond een zandbak voor de kinderen, maar in de zomer werd het te heet om comfortabel buiten te zijn. De wens was een eetbare en geurende tuin met genoeg te ontdekken, ruimte om te zitten voor 6 personen en een speelplek voor de kinderen. De woonkamer grenst aan de tuin met grote raampartijen en openslaande deuren, dus het doel was een groene buitenruimte die in elk seizoen in verbinding staat met het huis.
Het resultaat is een groene, gezellige tuin waar het hele jaar door goed vertoeven is. Een zitje in de hoek vangt de ochtendzon, omringd door geurende kamperfoelie. De loungeplek onder de pergola met klimplanten blijft ook op hete zomerdagen aangenaam beschut. Achter de perenboom is een zandbak verwerkt tussen natuurlijke materialen, met braam en kruisbes binnen handbereik. Een waterschaal en verschillende eetbare bessen trekken vogels en andere dieren naar de tuin. In totaal zijn 78 vaste planten verwerkt in het beplantingsplan, waaronder twee bomen en twee heesters.
“Onze tuin is niet groot, maar onze ambities wel. Jij vertelde ons dat er meer kon dan wij dachten en dat heb je in het ontwerp laten zien. Je luisterde goed naar onze wensen en wist ze zelfs allemaal in onze kleine tuin te verwerken zonder dat deze krap aanvoelt.”
Hoe groot moet een tuin zijn voor een ontwerp?
Dit is een van de meest gestelde vragen, en er is geen vaste ondergrens: ook een heel compacte buitenruimte leent zich voor een ontwerp. Vooraf is vaak lastig te bedenken hoe dat uitpakt, want het lijkt alsof er weinig in past. Een lege ruimte voelt al snel kleiner aan dan hij is, zeker wanneer deze is omsloten door bijvoorbeeld een hoge schutting. Maar er past vaak meer in dan gedacht.
De neiging om niet te veel in een kleine tuin te zetten, uit angst voor een vol of rommelig gevoel, werkt averechts. Een kale tuin voelt eerder kleiner dan groter aan. De schutting voelt nog dichterbij. Door veel beplanting te gebruiken, ontstaat er meer beweging en sfeer. Planten laten gefilterd licht door, waardoor grenzen vervagen. Elke m² ruimte die niet nodig is om te zitten, te lopen of spullen op te bergen, kan vergroend worden. Zo ontstaat een plek die leeft en van onschatbare waarde is voor mens en natuur.
Planten ‘verzachten’ harde materialen, waardoor grenzen vervagen en er meer lichtspel en sfeer ontstaat
Ruimtegevoel in een kleine tuin
De indeling heeft in een kleine tuin veel effect op hoe de ruimte wordt ervaren. Door een tuin in te delen in 'kamers' ontstaat een speels gevoel, en wordt de ruimte optisch groter. Horizontale of verticale lijnen laten een tuin breder of dieper lijken, en verschillende hoogtes, kleuren en texturen benadrukken bepaalde hoekjes terwijl andere juist naar de achtergrond verdwijnen. Klimplanten spelen hierin een grote rol: ze nemen weinig grondoppervlak in, maar vergroenen het zicht flink, en door met verschillende lagen in de beplanting te werken ontstaat diepte, ook in een beperkte ruimte.
Niet elk element is in een kleine tuin per definitie een goed of slecht idee. Een pergola of overkapping is hier een mooi voorbeeld van. Het geeft een knus gevoel, maar kan ook te veel licht wegnemen of de tuin juist kleiner laten voelen. Bij het ontwerp worden dit soort keuzes zorgvuldig afgewogen tegen de rest van de tuin. Zo kan een klimplant het aanzicht van een pergola bijvoorbeeld weer verzachten. Ook een boom kan in een kleine tuin een echte blikvanger zijn en prima passen, mits de soort en de plek goed gekozen zijn.
Wensen combineren met slimme keuzes
Bij het ontwerpen van een kleine tuin telt elke functie dubbel zo zwaar: spelen, privacy, een plek om te zitten, het past niet altijd los van elkaar in een beperkte ruimte. Tijdens het intakegesprek breng ik daarom in kaart welke functies echt niet mogen ontbreken, en welke wensen daarnaast nog meespelen. Dat betekent niet dat er altijd gekozen moet worden tussen wensen. Soms kunnen functies worden gecombineerd. Bijvoorbeeld een bank die overloopt in een plantenborder, of een trellis met klimplanten die zowel dynamiek geeft als de vuilnisbakken aan het zicht onttrekt.
Een kleine tuin is een duidelijk afgebakende buitenruimte, en dat is juist een kans: goed ingedeeld voelt hij als een verlengstuk van de woning, waardoor de natuur ook van binnenuit dichterbij komt. Niet de grootte van de tuin bepaalt dan hoe sfeervol het wordt, maar de keuzes die gemaakt worden in de indeling, materialen en beplanting.
Studio Jong Baw ontwerpt ecologische tuinen op maat, van elk formaat. Neem gerust contact op voor een vrijblijvende kennismaking en om een beeld te krijgen van de mogelijkheden voor jouw tuin.